Blizanów - kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP powstały w 1532 r., dzwonnica drewniana z 2 poł. XVIII w., usytuowany w południowo-zachodniej części wsi, na niewielkim wzniesieniu, jest budynkiem orientowanym, drewnianym o konstrukcji zrębowej, z zewnątrz oszalowanym, z pojedynczą wieżą. Należy on obok Koźmina i Ołoboka do najstarszych kościołów Wielkopolski i reprezentuje późnogotycki schemat konstrukcyjny o cechach śląskich, świadczących o powiązaniach historyczno-kulturowych obu dzielnic, widocznych zresztą i w innych dziedzinach sztuki tego okresu. Data jego budowy określana na 1532 rok znajduje potwierdzenie w aktach biskupich wizytacji z 1754 roku, gdzie można odczytać, że " ecclesia aedificata Anno Domini 1532 ". Natomiast jest rzeczą ciekawą, iż w jednej z kolejnych wizytacji występuje słowo "reaedificata" (odbudowana), co może sugerować ewentualne wcześniejsze pochodzenie kościoła.
Architektoniczna bryła świątyni zachowała do dziś w niezmienionym kształcie jedną z najbardziej z istotnych cech późnośredniowiecznego stylu, mianowicie układ planistyczny złożony z dwóch czworoboków: nawy i prezbiterium, oraz jednokalenicowy dwuspadowy dach kryjący oba te pomieszczenia. Z okresu budowy pochodzą także: górna belka tęczowa, zamknięte półkolistym łukiem prostokątne okna oraz obramienia portali drzwiowych. W latach 1610 - 11 do kościoła dobudowana została od strony północnej kaplica św. Tekli. Kwadratowa wieża kościelna umieszczona ponad fasadą od strony zachodniej, o ścianach konstrukcji słupowej, nakryta czterospadowym łamanym dachem i zwieńczona cebulastym hełmem wznoszona była w okresie 1730 - 1760 r.
W 1760 roku rozpoczęła się gruntowna restauracja blizanowskiego kościoła, przeprowadził ją swoim staraniem Maksymilian Molski, kasztelan rogoziński, ówczesny właściciel wsi z nadania królewskiego. Podczas tego remontu przebudowano kaplicę nadając jej barokowy charakter, powiększono zakrystię i wzniesiono kruchtę boczną. Prawdopodobnie wtedy też kościół otrzymał wzmiankowaną w aktach wizytacyjnych biskupów włocławskich z 1761 roku polichromię, dziś niestety nie zachowaną. Kościół doświetlono też, przebijając w nawie i prezbiterium okrągłe otwory okienne, tzw. okulusy.
Mieszczący się w prezbiterium ołtarz główny, utrzymany w stylu rokokowym, biało polichromowany, dekorowany złoconymi rzeźbami świętych: Stanisława, Wojciecha, Piotra i Pawła, figurami aniołów i bogatą snycerką posiada w retabulum, czyli swoim polu głównym, słynący łaskami obraz Matki Boskiej Blizanowskiej, jeden z zachowanych z dawniejszego wystroju kościoła zabytków, interesujący szczególnie także, ze względu na otaczający go kult. Jest to siedemnastowieczna kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej wykonana prawdopodobnie przez nieznanego malarza cechowego, z kręgu licznie działających wówczas pod Jasną Górą warsztatów. Olejne malowidło na płótnie, obwiedzione szeroką arabeskową bordiurą w kolorach szarym i karminowym, przedstawia frontalnie Madonnę z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Głowę i postać Marii opływa w miękkich fałdach granatowy płaszcz usiany złotymi gwiazdami. Dzieciątko w ciemnoczerwonej sukience trzyma w lewej dłoni ewangeliarz. Blizanowska hodegetria ukazana jest w bogato zdobionej koronie i szerokim, analogicznym stylowo, łańcuchu na szyi. Ozdoby te zawieszono na częstochowskim cudownym oryginale w pocz. XVI wieku, a w 1633 roku zmieniono je na inne, co pozwala przypuszczać, że obraz blizanowski malowano z natury, i że powstać on musiał właśnie w tym okresie. Zdaje się to potwierdzać malarski modelunek twarzy Marii i Dzieciątka, wskazujący na późnorenesansowe pochodzenie obrazu.
Obecnie wizerunek przesłonięty jest srebrnymi osiemnastowiecznymi sukienkami barokowymi, trybowanymi w dekoracyjne motywy kwiatowe. Obraz zdobią także korony na głowach Marii i Jezusa, ufundowane wraz z sukienkami przez Annę Molską kasztelanową rogozińską. Tło obrazu wysłonięte czerwonym aksamitem wypełniają liczne wota. Zarówno one jak i korony w obrazie świadczą o szczególnym charakterze wizerunku, który już w 1655 roku określany był jako cudowny i zanotowano wówczas przy nim około 100 wotów. W następnych wiekach określano wizerunek w dokumentach kościelnych jako łaskawy bądź cudowny, a kult go otaczający jest wciąż dziś żywy, utrwalony również w śpiewanej przy uroczystym odsłanianiu obrazu pieśni do Matki Bożej Blizanowskiej.
Poza cudownym wizerunkiem w ołtarzu głównym z dawniejszego wyposażenia pochodzą także dwa inne, jeszcze starsze, malowidła o tematyce maryjnej. Pierwsze z nich to obraz renesansowy, z 1584 roku, umieszczony w dekoracyjnej współczesnej mu ramie, przedstawiający Madonnę w typie tzw. śnieżnej nawiązujący do znajdującej się w największym rzymskim kościele poświęconym imieniu Marii (Santa Maria Maggiore) ikony Matki Boskiej z Dzieciątkiem określanej jako Salus Populi Romani (Zbawienie Ludu Rzymskiego) bądź jako Matka Boska Śnieżna. Madonna ukazana jest tu w półpostaci z głową okrytą niebieskim płaszczem, trzymająca na lewym ramieniu Dzieciątko Jezus w białej koszulce z księgą w lewej ręce. Wyraźnie widoczne są tu też cechy najbardziej charakterystyczne dla tego przedstawienia: skrzyżowane na nogach Dzieciątka dłonie Marii trzymające chustę i krzyż grecki umieszczony na brzegu maforium, nad czołem. Podobnie nieznane jest pochodzenie kolejnego cennego renesansowego obrazu, datowanego na nieco późniejszy okres, bo na pierwszą ćwiartkę XVII wieku. Jest to okazałe malowidło olejem i temperą na płótnie przedstawiające koronację Najświętszej Marii Panny. Jako kompozycja dwustrefowa przedstawia ono w części górnej, niebiańskiej scenę koronacji z klęczącą na obłokach Maryją, nad głową której Bóg Ojciec i Chrystus trzymają koronę, a Duch Święty ulatuje w postaci gołębicy. Strefa dolna, ziemska, ukazuje na tle pagórkowatego pejzażu z elementami architektury postacie klęczących z odkrytymi głowami biskupów: św. Mikołaja - w środku, Stanisława po prawej i Wojciecha po lewej stronie. Oprócz wymienionych obrazów sprzed czasu remontu kościoła w XVIII wieku pochodzi ambona. Ten wczesnobarokowy sprzęt kościelny, datowany na pierwszą pół. XVII wieku dekorowany jest na ściankach bocznych malowanymi postaciami czterech ewangelistów, umieszczonymi w arkadowych płycinach. Obecność dawniejszych, odmiennych stylowo, obiektów nie wpływa na charakter wystroju kościoła, który generalnie pozostaje późnobarokowy i rokokowy. Poza utrzymanym w tym ostatnim stylu, wspomnianym już ołtarzem głównym kościół posiada także dwa boczne, umieszczone w nawie przy ścianie tęczy. Analogiczne w budowie, skromnie dekorowane, odznaczają się lekko klasycyzującym wyrazem. W ołtarzach tych znajdują się współczesne im olejne malowidła wyobrażające głównie popularnych wtedy świętych: św. Walentego, św. Rocha, św. Rozalii i św. Antoniego. Poza tym zwrócić można tu uwagę na znajdujący się w lewym ołtarzu, co prawda późniejszy, bo z pierwszej połowy XIX wieku, klasycystyczny wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego, na tle panoramy Jerozolimy, dekorowany srebrną plakietą z monogramem IHS w promienistej okrągłej aureoli. Jeszcze jeden ołtarz późnobarokowy, pod wezwaniem św. Tekli mieści się w kaplicy pod tym samym wezwaniem, w północnej ścianie nawy. Przykuwa on uwagę bogatą dekoracją snycerską głównie w partii mensy i zwieńczenia. W centrum nastawy ołtarza znajduje się we wspaniale ornamentowanej strzępiastymi motywami muszli oraz liści i kwiatów akantu ramie, późnobarokowy obraz świętej z nałożoną złoconą koroną. Powyżej, w zwieńczeniu, widnieje malowidło św. Józefa z Dzieciątkiem posiadające także nałożone metalowe nimby. Na zachodniej ścianie nawy dominuje, również późnobarokowy, wykonany w czasie przeprowadzanej przez kasztelana Molskiego restauracji, chór muzyczny z bogato dekorowanym prospektem organowym, rzeźbionym w motywy akantu z przepięknym akcentem wieńczącym w postaci wielkiego orła, jakby zrywającego się do lotu z szeroko rozłożonymi skrzydłami.

Ostatnia modyfikacja 2010-05-25
Copyright © 2003: EVEREST Przedsiębiorstwo Informatyczne, Webmaster

EVEREST Przedsiębiorstwo Informatyczne nie odpowiada za treść publikowanych informacji